|
I. Kanunun Kapsamı
Madde 1 — Bu kanun, Türk Milli Eğitiminin
düzenlenmesinde esas olan amaç ve ilkeler, eğitim
sisteminin genel yapısı, öğretmenlik mesleği, okul
bina ve tesisleri, eğitim araç ve gereçleri ve
Devletin Eğitim ve Öğretim alanındaki görev ve
sorumluluğu ile ilgili temel hükümleri bir sistem
bütünlüğü içinde kapsar.
BİRİNCİ KISIM
TÜRK MİLLÎ EĞİTİM SİSTEMİNİ DÜZENLEYEN
GENEL ESASLAR
BİRİNCİ BÖLÜM
TÜRK MİLLÎ EĞİTİMİNİN AMAÇLARI
I. Genel amaçlar
Madde 2 — Türk Millî Eğitiminin genel amacı, Türk
Milletinin bütün fertlerini,
1.(Değişik:16.06.1983/2842 K/1 md) Atatürk inkılâp
ve ilkelerine ve Anayasada ifadesini bulan Atatürk
millîyetçiliğine bağlı; Türk Milletinin millî,
ahlâkî, insanî, manevî ve kültürel değerlerini
benimseyen, koruyan ve geliştiren; ailesini,
vatanını, milletini seven ve daima yüceltmeye
çalışan; insan haklarına ve Anayasanın
başlangıcındaki temel ilkelere dayanan demokratik,
lâik ve sosyal bir hukuk devleti olan Türkiye
Cumhuriyetine karşı görev ve sorumluluklarını
bilen ve bunları davranış haline getirmiş
yurttaşlar olarak yetiştirmek;
2. Beden, zihin, ahlâk, ruh ve duygu bakımlarından
dengeli ve sağlıklı şekilde gelişmiş bir kişiliğe
ve karaktere, hür ve bilimsel düşünme gücüne,
geniş bir dünya görüşüne sahip, insan haklarına
saygılı, kişilik ve teşebbüse değer veren, topluma
karşı sorumluluk duyan; yapıcı, yaratıcı ve
verimli kişiler olarak yetiştirmek;
3. İlgi, istidat ve kabiliyetlerini geliştirerek
gerekli bilgi, beceri, davranışlar ve birlikte iş
görme alışkanlığı kazandırmak suretiyle hayata
hazırlamak ve onların, kendilerini mutlu kılacak
ve toplumun mutluluğuna katkıda bulunacak bir
meslek sahibi olmalarını sağlamak;
Böylece, bir yandan Türk vatandaşlarının ve Türk
toplumunun refah ve mutluluğunu artırmak; öte
yandan millî birlik ve bütünlük içinde iktisadî,
sosyal ve kültürel kalkınmayı desteklemek ve
hızlandırmak ve nihayet Türk Milletini çağdaş
uygarlığın yapıcı, yaratıcı seçkin bir ortağı
yapmaktır.
II. Özel amaçlar
Madde 3 — Türk eğitim ve öğretim sistemi, bu genel
amaçlarla gerçekleştirecek şekilde düzenlenir ve
çeşitli derece ve türdeki eğitim kurumlarının özel
amaçları, genel amaçlara ve aşağıda sıralanan
temel ilkelere uygun olarak tespit edilir.
İKİNCİ BÖLÜM
TÜRK MİLLÎ EĞİTİMİNİN TEMEL İLKELERİ
I. Genellik ve eşitlik
Madde 4— Eğitim kurumları dil, ırk, cinsiyet ve
din ayırımı gözetilmeksizin herkese açıktır.
Eğitimde hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya
sınıfa imtiyaz tanınamaz.
II. Ferdin ve toplumun ihtiyaçları
Madde 5— Millî Eğitim hizmeti, Türk
vatandaşlarının istek ve kabiliyetleri ile Türk
toplumunun ihtiyaçlarına göre düzenlenir.
III. Yöneltme
Madde 6— Fertler, eğitimleri süresince, ilgi
istidat ve kabiliyetleri ölçüsünde ve
doğrultusunda çeşitli programlara veya okullara
yöneltilerek yetiştirilirler.
(Değ.:16/08/1997-4306 K/3. md) Millî eğitim
sistemi, her bakımdan, bu yöneltmeyi
gerçekleştirecek biçimde düzenlenir. Bu amaçla,
orta öğretim kurumlarına, eğitim programlarının
hedeflerine uygun düşecek şekilde hazırlık
sınıfları konulabilir. (*)
Yöneltmede ve başarının ölçülmesinde rehberlik
hizmetlerinden ve objektif ölçme ve değerlendirme
metotlarından yararlanılır.
IV. Eğitim hakkı
Madde 7— Temel eğitim görmek her Türk vatandaşının
hakkıdır.
Temel eğitim kurumlarından sonraki eğitim
kurumlarından vatandaşlar ilgi, istidat ve
kabiliyetleri ölçüsünde yararlanırlar.
V. Fırsat ve imk â n eşitliği
Madde 8— Eğitimde kadın, erkek herkese fırsat ve
imk â n eşitliği sağlanır.
Maddî imk â nlardan yoksun başarılı öğrencilerin
en yüksek eğitim kademelerine kadar öğrenim
görmelerini sağlamak amacıyla parasız
yatılılık,burs,kredi ve başka yollarla gerekli
yardımlar yapılır.
Özel eğitime ve korunmaya muhtaç çoçukları
yetiştirmek için özel tedbirler alınır.
VI: Süreklilik
Madde 9-Fertlerin genel ve meslekî eğitimlerinin
hayat boyunca devam etmesi esastır.
Gençlerin eğitimi yanında,hayata ve iş alanlarına
olumlu bir şekilde uymalarına yardımcı olmak
üzere, yetişkinlerin sürekli eğitimini sağlamak
için gerekli tedbirleri almak da bir eğitim
görevidir.
VII.Atatürk İnkılâp ve İlkeleri ve Atatürk
Milliyetçiliği
(Değ.: 16/06/1983-2842 K/2. md.)
Madde 10 - Eğitim sistemimizin her derece ve türü
ile ilgili ders programlarının hazırlanıp
uygulanmasında ve her türlü eğitim faaliyetlerinde
Atatürk İnkılâp ve İlkeleri ve Anayasa'da
ifadesini bulmuş olan Atatürk milliyetçiliği temel
olarak alınır.Millî ahlâk ve millî kültürün
bozulup yozlaşmadan kendimize has şekli ile
evrensel kültür içinde korunup geliştirilmesine ve
öğretilmesine önem verilir.
Millî birlik ve bütünlüğün temel unsurlarından
biri olarak Türk dilinin eğitimin her kademesinde,
özellikleri bozulmadan ve aşırılığa kaçılmadan
öğretilmesine önem verilir;çağdaş eğitim ve bilim
dili halinde zenginleşmesine çalışır ve bu
maksatla Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek
Kurumu ile iş birliği yapılarak Millî Eğitim
Bakanlığınca gereken tedbirler alınır.
VIII.Demokrasi Eğitimi
(Değ.: 16/06/1983-2842 K/3. md.)
Madde 11 - Güçlü ve istikrarlı, hür ve demokratik
bir toplum düzeninin gerçekleşmesi ve devamı için
yurttaşların sahip olmaları gereken demokrasi
bilincinin, yurt yönetimine ait bilgi, anlayış ve
davranışlarla sorumluluk duygusunun ve manevi
değerlere saygının, her türlü eğitim
çalışmalarında öğrencilere geliştirilmesine
çalışır;ancak,eğitim kurumlarında Anayasa'da
ifadesini bulan Atatürk milliyetçiliğine aykırı
siyasî ve ideolojik telkinler yapılmasına ve bu
nitelikteki günlük siyasî olay ve tartışmalara
karışılmasına hiçbir şekilde meydan verilmez.
IX. Lâiklik
(Değ.: 16/06/1983-2842 K/4 md.)
Madde 12- Türk Millî Eğitiminde l â iklik esastır.
Din kültürü ve ahl â k öğretimi ilköğretim ile
lise ve dengi okullarda okutulan zorunlu dersler
arasında yer alır.
X. Bilimsellik
Madde 13— Her derece ve türdeki ders programları
ve eğitim metodlarıyla ders araç ve gereçleri,
bilimsel ve teknolojik esaslara ve yeniliklere,
çevre ve ülke ihtiyaçlarına göre sürekli olarak
geliştirilir.
Eğitimde verimliliğin artırılması ve sürekli
olarak gelişme ve yenileşmenin sağlanması bilimsel
araştırma ve değerlendirmelere dayalı olarak
yapılır.
Bilgi ve teknoloji üretme ve kültürümüzü
geliştirmekle görevli eğitim kurumları gereğince
donatılıp güçlendirilir; bu yöndeki çalışmalar
maddî ve manevî bakımdan teşvik edilir ve
desteklenir.
XI. Pl â nlılık
Madde 14— Millî Eğitimin gelişmesi iktisadî,
sosyal ve kültürel kalkınma hedeflerlerine uygun
olarak eğitim-insan gücü-istihdam ilişkileri
dikkate alınmak suretiyle, sanayileşme ve tarımda
modernleşmede gerekli teknolojik gelişmeyi
sağlayacak meslekî ve teknik eğitime ağırlık
verecek biçimde pl â nlanır ve gerçekleştirilir.
Mesleklerin kademeleri ve her kademenin ünvan,
yetki ve sorumlulukları kanunla tespit edilir ve
her derece ve türdeki örgün ve yaygın meslekî
eğitim kurumlarının kuruluş ve programları bu
kademelere uygun olarak düzenlenir.
Eğitim kurumlarının yer, personel, bina, tesis ve
ekleri, donatım, araç, gereç ve kapasiteleri ile
ilgili standartlar önceden tespit edilir ve
kurumların bu standartlara göre optimal büyüklükte
kurulması ve verimli olarak işletilmesi sağlanır.
XII. Karma eğitim
Madde 15— Okullarda kız ve erkek karma eğitim
yapılması esastır. Ancak eğitimin türüne, imk â n
ve zorunluluklara göre bazı okullar yalnızca kız
veya erkek öğrencilere ayrılabilir.
XIII. Okul ile ailenin iş birliği
(Değ.:16/06/1983-2842 K/5 md)
Madde 16- Eğitim kurumlarının amaçlarının
gerçekleştirilmesinde katkıda bulunmak için okul
ile aile arasında işbirliği sağlanır.
Bu maksatla okullarda okul-aile birlikleri
kurulur. Okul-aile birliklerinin kuruluş ve
işleyişleri Millî Eğitim Bakanlığınca çıkartılacak
bir yönetmelikle düzenlenir.
XIV. Her yerde eğitim
Madde 17— Millî Eğitimin amaçları yalnız resmî ve
özel eğitim kurumlarında değil, aynı zamanda evde,
çevrede, iş yerlerinde, her yerde ve her fırsatta
gerçekleştirilmeye çalışılır.
Resmî özel ve gönüllü her kuruluşun eğitimle
ilgili faaliyetleri, Millî Eğitim amaçlarına
uygunluğu bakımından Millî Eğitim Bakanlığının
denetimine tabidir.
İKİNCİ KISIM
TÜRK MİLLÎ EĞİTİM SİSTEMİNİN GENEL YAPISI
BİRİNCİ BÖLÜM
GENEL HÜKÜMLER
I. Örgün ve yaygın eğitim
Madde 18— Türk Millî Eğitim sistemi, örgün eğitim
ve yaygın eğitim olmak üzere, iki ana bölümden
kurulur.
Örgün eğitim, okul öncesi eğitimi, temel eğitim,
ortaöğretim ve yükseköğretim kurumlarını kapsar.
Yaygın eğitim, örgün eğitim yanında veya dışında
düzenlenen eğitim faaliyetlerinin tümünü kapsar.
İKİNCİ BÖLÜM
ÖRGÜN EĞİTİM
A) Okul öncesi eğitim
I. Kapsamı
Madde 19— Okul öncesi eğitimi, mecburî ilköğretim
çağına gelmemiş çocukların eğitimini kapsar.
Bu eğitim isteğe bağlıdır.
II. Amaç ve görevler
Madde 20— Okul öncesi eğitiminin amaç ve
görevleri, Millî Eğitimin genel amaçlarına ve
temel ilkelerine uygun olarak,
1. Çocukların beden, zihin ve duygu gelişmesini ve
iyi alışkanlıklar kazanmasını sağlamak;
2. Onları temel eğitime hazırlamak;
3. Şartları elverişsiz çevrelerden ve ailelerden
gelen çocuklar için ortak bir yetiştirme ortamı
yaratmak;
4. Çocukların Türkçe'yi doğru ve güzel
konuşmalarını sağlamaktır.
III. Kuruluş
(Değ.:16/06/1983-2842 K/6 md)
Madde 21- Okul öncesi eğitim kurumları, bağımsız
anaokulları olarak kurulabileceği gibi, gerekli
görülen yerlerde ilkokula bağlı ana sınıfları
halinde veya ilgili diğer öğretim kurumlarına
bağlı uygulama sınıfları olarak da açılabilir.
Okul öncesi eğitim kurumlarının nerelerde ve hangi
önceliklere göre açılacağı, Millî Eğitim
Bakanlığınca hazırlanacak bir yönetmelikle
düzenlenir.
İş Kanununa t â bi iş yerlerinde işverenlerin
okulöncesi eğitim kurumu kurmaları için gerekli
şartlar ve diğer hususlar, Millî Eğitim ve Çalışma
Bakanlıkları tarafından birlikte düzenlenecek bir
tüzükte gösterilir.
B) İlköğretim
Kapsam
(Değ.:16/06/1983-2842 K/7 md)
Madde 22-İlköğretim, 6-14 yaşlarındaki çocukların
eğitim ve öğretimini kapsar. İlköğretim kız ve
erkek bütün vatandaşlar için zorunludur ve Devlet
okullarında parasızdır.
II. Amaç ve görevler
Madde 23— İlköğretimin amaç ve görevleri, Millî
Eğitimin genel amaçlarına ve temel ilkelerine
uygun olarak,
1. Her Türk çocuğuna iyi bir vatandaş olmak için
gerekli temel bilgi, beceri, davranış ve
alışkanlıkları kazandırmak; onu millî ahl â k
anlayışına uygun olarak yetiştirmek;
2. Her Türk çocuğunun ilgi, istidat ve
kabiliyetleri yönünden yetiştirerek hayat ve üst
öğrenime hazırlamaktır.
3. (Ek:16/08/1997-4306 K/4. md) İlköğretimin son
ders yılının ikinci yarısında öğrencilere,
ortaöğretimde devam edilebilecek okul ve
programların hangi mesleklerin yolunu açabileceği
ve bu mesleklerin kendilerine sağlayacağı yaşam
standardı konusunda tanıtıcı bilgiler vermek üzere
rehberlik servislerine gerekli çalışmalar
yapılır.(*)
III. Kuruluş
a) İlköğretim Kurumları : (Değ.:16/06/1983-2842
K/8.md)
Madde 24— (Değ:16/08/1997-4306 K/5. md) İlköğretim
kurumları; sekiz yıllık okullardan oluşur. Bu
okullarda kesintisiz eğitim yapılır ve bitirenlere
ilköğretim diploması verilir.(*)
b) Kuruluş şekilleri
Madde 25— (Birinci fıkra:16/08/1997-4306 K/9. md
ile yürürlükten kaldırılmıştır.)
Nüfusun az ve dağınık olduğu yerlerde, köyler
gruplaştırılarak, merkezî durumda olan köylerde
ilköğretim bölge okulları ve bunlara bağlı
pansiyonlar, gruplaştırmanın mümkün olmadığı
yerlerde yatılı ilköğretim bölge okulları kurulur.
C) Orta Öğretim
I. Kapsam
Madde 26— Ortaöğretim, temel eğitime dayalı, en az
üç yıllık öğrenim veren genel; meslekî ve teknik
öğretim kurumlarının tümünü kapsar.
II. Ortaöğretimden yararlanma hakkı
Madde 27— Temel eğitimini tamamlayan ve
ortaöğretime girmeye hak kazanmış olan her
öğrenci, ortaöğretime devam etmek ve ortaöğretim
imk â nlarından ilgi, istidat ve kabiliyetleri
ölçüsünde yararlanma hakkına sahiptir.
III. Amaç ve görevler
Madde 28— Ortaöğretimin amaç ve görevleri Millî
Eğitimin genel amaçlarına ve temel ilkelerine
uygun olarak,
• 1. Bütün öğrencilere ortaöğretim seviyesinde
asgari ortak bir genel kültür vermek suretiyle
onlara kişi ve toplum sorunlarını tanımak, çözüm
yolları aramak ve yurdun iktisadî, sosyal ve
kültürel kalkınmasına katkıda bulunmak bilincini
ve gücünü kazandırmak;
• 2. Öğrencileri, çeşitli program ve okullarla
ilgi, istidat ve kabiliyetleri ölçüsünde ve
doğrultusunda yükseköğretime veya hem mesleğe hem
de yükseköğretime veya hayata ve iş alanlarına
hazırlamaktır.
Bu görevler yerine getirilirken öğrencilerin
istekleri ve kabiliyetleri ile toplumun
ihtiyaçları arasında denge sağlanır.
IV. Kuruluş
Madde 29 — Ortaöğretim, çeşitli programlar
uygulayan liselerden meydana gelir.
Belli bir programa ağırlık veren okullarla lise,
teknik lise ve tarım meslek lisesi gibi eğitim
dallarını belirleyen adlar verilir.
Nüfusu az ve dağınık olan ve Millî Eğitim
Bakanlığınca gerekli görülen yerlerde,
ortaöğretimin, genel, meslekî ve teknik öğretim
programlarını bir yönetim altında uygulayan çok
programlı liseler kurulabilir.
Ortaöğretim kurumlarının öğrenim süresi, uygulanan
programın özelliğine göre, Millî Eğitim
Bakanlığınca tespit edilir.
V. Ortaöğretimde yöneltme
Madde 30— Yöneltme temel eğitimde başlar,
yanılmalarını önlemek ve muhtemel gelişmelere göre
yeniden yöneltmeyi sağlamak için ortaöğretimde de
devam eder.
Yöneltme esasları ve çeşitli programlar veya
ortaöğretim okulları arasında yapılacak yatay ve
dikey geçiş şartları, Millî Eğitim Bakanlığınca
düzenlenir.
VI. Yükseköğretime geçiş
(Değ.:16/06/198-2842 K/10 md.)
Madde 31-Lise veya dengi okulları bitirenler,
yükseköğretim kurumlarına girmek için aday olmaya
hak kazanır.
Hangi yükseköğretim kurumlarına, hangi programları
bitirenlerin nasıl girecekleri, giriş şartları
Millî Eğitim Bakanlığı ile işbirliği yapılarak
Yükseköğretim Kurulu tarafından tespit edilir
VII. İmam-hatip liseleri
Madde 32— İmam-Hatip Liseleri, imamlık, hatiplik
ve Kur'an kursu öğreticiliği gibi dinî hizmetlerin
yerine getirilmesi ile görevli elemanları
yetiştirmek üzere, Millî Eğitim Bakanlığınca
açılan ortaöğretim sistemi içinde, hem mesleğe,
hem yükseköğrenime hazırlayıcı programlar
uygulayan öğretim kurumlarıdır.
VIII. Güzel sanatlar eğitimi
Madde 33— Güzel sanatlar alanlarında özel istidat
ve kabiliyetleri beliren çocukları küçük yaşlardan
itibaren yetiştirmek üzere temel eğitim ve
ortaöğretim seviyesinde ayrı okullar açılabilir
veya ayrı yetiştirme tedbirleri alınabilir.
Özellikleri dolayısıyla bunların kuruluş, işleyiş
ve yetiştirme ile ilgili esasları ayrı bir
yönetmelikle düzenlenir.
D) Yükseköğretim
I. Kapsam
Madde 34— Yükseköğretim, ortaöğretime dayalı en az
iki yıllık yüksek öğrenim veren eğitim
kurumlarının tümünü kapsar.
II. Amaç ve görevler
Madde 35— Yüksek öğretimin amaç ve görevleri,
Millî Eğitimin genel amaçlarına ve temel
ilkelerine uygun olarak,
1. Öğrencileri ilgi, istidat ve kabiliyetleri
ölçüsünde ve doğrultusunda yurdumuzun bilim
politikasına ve toplumun yüksek seviyede ve
çeşitli kademelerdeki insan gücü ihtiyaçlarına
göre yetiştirmek,
2. Çeşitli kademelerde bilimsel öğretim yapmak;
3. Yurdumuzu ilgilendirenler başta olmak üzere,
bütün bilimsel, teknik ve kültürel sorunları
çözmek için bilimleri genişletip derinleştirecek
inceleme ve araştırmalarda bulunmak;
4. Yurdumuzun türlü yönde ilerleme ve gelişmesini
ilgilendiren bütün sorunları, Hükümet ve
kurumlarla da elbirliği etmek suretiyle öğretim ve
araştırma konusu yaparak sonuçlarını toplumun
yararlanmasına sunmak ve Hükümetçe istenecek
inceleme ve araştırmaları sonuçlandırarak
düşüncelerini bildirmek;
5. Araştırma ve incelemelerin sonuçlarını
gösteren, bilim ve tekniğin ilerlemesini sağlayan
her türlü yayınları yapmak;
6. Türk toplumunun genel seviyesini yükseltici ve
kamuoyunu aydınlatıcı bilim verilerini sözle, yazı
ile halka yaymak ve yaygın eğitim hizmetlerinde
bulunmaktadır.
III. Kuruluş
(Değ.:16/06/198-2842 K/11 md.)
a)Yükseköğretim kurumları
Madde 36-Yüksek öğretim kurumları şunlardır :
1. Üniversiteler
2. Fakülteler
3. Enstitüler
4. Yüksek Okullar
5. Konservatuarlar
6. Meslek Yüksek Okulları
7. Uygulama ve araştırma merkezleri
Yükseköğretim kurumlarının amaçları, açılış,
kuruluş ve işleyişleri ile öğretim elemanlarına
ilişkin esaslar ve yükseköğretim kurumları ile
ilgili diğer hususlar, özel kanunlarla belirlenir.
b)Yüksek öğretimin düzenlenmesi
Madde 37—Yükseköğretimin, Millî Eğitim sistemi
çerçevesinde, öğrencileri lisans öncesi, lisans ve
lisans üstü seviyelerinde yetiştiren bir bütünlük
içinde düzenlenir.
Bu bütünlük içinde çeşitli görevleri yerine
getiren ve farklı seviyede öğretim yapan
kuruluşlar bulunur.
Farklı seviyeler ve kuruluşlar arasında
öğrencilere kabiliyetlerine göre, yatay ve dikey
geçiş yolları açık tutulur.
IV. Yüksek öğretimin paralı oluşu
Madde 38—Yükseköğretim paralıdır. Başarılı olan
fakat maddî imk â nları elverişli olmayan
öğrencilerin kayıt ücreti, imtihan harcı gibi her
türlü öğrenim giderleri burs, kredi, yatılılık ve
benzeri yollarla sağlanır.
Öğrenim harç ve ücretlerinin tutarları ve bunların
ödeme tarzları ile burs ve kredilerin tutarları ve
bunların veriliş esasları, Malîye Bakanlığı ile
birlikte hazırlanacak yönetmelikle tespit edilir.
Bazı alanlar için mecburi hizmet karşılığı öğrenci
yetiştirilmesi hakkındaki hükümler saklıdır.
V. Yüksek öğretim pl â nlaması
Madde 39—Yükseköğretimde, öğretim elemanlarından,
tesislerden ve öğrencinin zamanından en verimli
şekilde yararlanmayı mümkün kılacak ve çeşitli
bölgelerdeki yükseköğretim kurumlarının dengeli
şekilde gelişmesini sağlayacak tedbirler alınır;
yükseköğretiminin bütününü kapsayan ve
ortaöğretimle ilgisini sağlayan bir pl â nlama
düzeni kurulur.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
YAYGIN EĞİTİM
I. Kapsam, amaç ve görevler
Madde 40—Yaygın eğitimin özel amacı, Millî
Eğitimin genel amaçlarına ve temel ilkelerine
uygun olarak, örgün eğitim sistemine hiç girmemiş
yahut, herhangi bir kademesinde bulunan veya bu
kademeden çıkmış vatandaşlara, örgün eğitimin
yanında veya dışında,
1. Okuma-yazma öğretmek, eksik eğitimlerini
tamamlamaları için sürekli eğitim imkanları
hazırlamak,
2. Çağımızın bilimsel, teknolojik, iktisadî,
sosyal ve kültürel gelişmelerine uymalarını
sağlayıcı eğitim imk â nları hazırlamak,
3. millî kültür değerlerimizi koruyucu,
geliştirici, tanıtıcı, benimsetici nitelikte
eğitim yapmak,
4. Toplu yaşama, dayanışma, yardımlaşma,birlikte
çalışma ve örgütlenme anlayış ve alışkanlıkları
kazandırmak,
5. İktisadî ve gelirin arttırılması için gerekli
beslenme ve sağlıklı yaşama şekil ve usullerini
benimsetmek,
6. Boş zamanları iyi bir şekilde değerlendirme ve
kullanma alışkanlıkları kazandırmak,
7. Kısa süreli ve kademeli eğitim uygulayarak
ekonomimizin gelişmesi doğrultusunda ve istihdam
politikasına uygun meslekleri edinmelerini
sağlayıcı imk â nlar hazırlamak,
8. Çeşitli mesleklerde çalışmakta olanların hizmet
içinde ve mesleklerinde gelişmeleri için gerekli
bilgi ve becerileri kazandırmaktır.
II. Kuruluş
Madde 41—Yaygın eğitim, örgün eğitim ile birbirini
tamamlayacak, gereğinde aynı vasıfları
kazandıracak ve birbirinin her türlü imk â
nlarından yararlanacak biçimde bir bütünlük içinde
düzenlenir.
Yaygın eğitim, genel ve meslekî-teknik olmak üzere
iki bölümden meydana gelir. Bu bölümler birbirini
destekleyici biçimde hazırlanır.
III. Koordinasyon
Madde 42—Genel, meslekî ve teknik yaygın eğitim
alanında görev alan resmî, özel ve gönüllü
kuruluşların çalışmaları arasındaki koordinasyon
Millî Eğitim Bakanlığınca sağlanır.
Genel yaygın eğitim programlarının düzenleniş
şekli yönetmelikle tespit edilir.
Meslekî ve teknik yaygın eğitim faaliyetlerini
yürüten Bakanlıklar ile özerk eğitim kurumları ve
resmî ve özel işletmeler arasında Millî Eğitim
Bakanlığınca sağlanacak koordinasyon ve
işbirliğinin esasları kanunla düzenlenir.
ÜÇÜNCÜ KISIM
ÖĞRETMENLİK MESLEĞİ
I. Öğretmenlik
Madde 43—Öğretmenlik, Devletin eğitim, öğretim ve
bununla ilgili yönetim görevlerini üzerine alan
özel bir ihtisas mesleğidir. Öğretmenler bu
görevlerini Türk Millî Eğitiminin amaçlarına ve
temel ilkelerine uygun olarak ifa etmekle
yükümlüdürler.
Öğretmenlik mesleğine hazırlık genel kültür, özel
alan eğitimi ve pedagojik formasyon ile sağlanır.
Yukarıda belirtilen nitelikleri kazanabilmeleri
için, hangi öğretim kademesinde olursa olsun,
öğretmen adaylarının yüksek öğrenim görmelerinin
sağlanması esastır. Bu öğrenim lisans öncesi,
lisans ve lisans üstü seviyelerde yatay ve dikey
geçişlere de imk â n verecek biçimde düzenlenir.
II. Millî Eğitim Bakanlığına Bağlı “Eğitim
Yüksekokulu” açma yetkisi
(Değ.:16/06/198-2842 K/12 md.)
Madde 44—Öğretmenlik formasyonu veren ve öğretmen
yetiştiren Millî Eğitim Bakanlığına bağlı
yüksekokulları, Yükseköğretim Kurulunun görüşü
alınarak Bakanlar Kurulu kararı ile
kurulabilirler.
III. Öğretmenlerin nitelikleri ve seçimi
Madde 45-Öğretmen adaylarında genel kültür, özel
alan eğitimi ve pedagojik formasyon bakımından
aranacak nitelikler Millî Eğitim Bakanlığınca
tespit olunur.
(Değ.:16/06/198-2842 K/13 md.) Öğretmenler,
öğretmen yetiştiren yükseköğretim kurumlarından ve
bunlara denkliği kabul edilen yurtdışı
yükseköğretim kurumlarından mezun olanlar
arasından, Millî Eğitim Bakanlığınca seçilirler.
Yüksek öğrenimleri sırasında pedagojik formasyon
kazanmamış olanların ihtiyaç duyulan alanlarda,
öğretmenliğe atanmaları halinde bu gibilerin
adaylık dönemi içinde yetişmeleri için Millî
Eğitim Bakanlığınca gerekli tedbirler alınır.
Hangi derece ve türdeki eğitim öğretim, teftiş ve
yönetim görevlerine, hangi seviye ve alanda
öğrenim görmüş olanların ne gibi şartlarla
seçilebilecekleri yönetmelikle düzenlenir.
IV. Öğretmenlerin bölge hizmeti
Madde 46— Öğretmenlikte yurdun çeşitli
bölgelerinde görev yapmak esastır.
Hizmet bölgeleri ve ihtiyaçlara göre bu
bölgelerarası yer değiştirme esasları yönetmelikle
düzenlenir.
V. Uzman ve usta öğreticiler
(Değ.:16/06/198-2842 K/14 md.)
Madde 47—Örgün ve yaygın eğitim kurumlarında ve
hizmet içi yetiştirme kurs, seminer ve
konferanslarında uzman ve usta öğreticiler de
geçici veya sürekli olarak görevlendirilebilir.
Öğretim tür ve seviyelerine göre uzman ve usta
öğreticilerin seçimlerinde aranacak şartlar, görev
ve yetkileri, yönetmeliklerle tespit edilir.
VI. Öğretmenlerin hizmet içi yetiştirilmesi
Madde 48— Öğretmenlerin daha üst öğrenim
görmelerini sağlamak üzere yaz ve akşam okulları
açılır veya hizmet içinde yetiştirilmeleri
maksadıyla kurslar ve seminerler düzenlenir.
Yaz ve akşam okulları öğretmen yetiştiren
kurumlarca açılır; bunlara devam ederek yeterli
krediyi dolduran öğretmenlere o kurumun belge veya
diploması verilir.
Millî Eğitim Bakanlığınca açılan kurs ve
seminerlere devam edenlerden başarı sağlayanlara
belge verilir. Bu belgelerin, öğretmenlerin atama,
yükselme ve nakillerinde ne ölçüde ve nasıl
değerlendirileceği yönetmelikle düzenlenir.
VII. Yurt içi ve yurt dışı yetişme imk â nları
Madde 49— Yurt içinde ve dışında daha üst öğrenim
yapma veya bilgi, görgü ve ihtisaslarını arttırmak
isteyen öğretmenlerin belli şartlarla, aylıklı
veya aylıksız izinli sayılmaları sağlanır; bu
şartlar, Millî Eğitimin ihtiyaçları gözönünde
tutularak, hazırlanacak yönetmelikle belirtilir
VIII. Öğretmen konutları
Madde 50— Millî Eğitim Bakanlığınca gerekli
görülen yerlerde, özellikle mahrumiyet
bölgelerinde görevli öğretmenlere konut sağlanır.
Konutlar okul binaları ile birlikte pl â nlanır ve
yapılır.
Eski eğitim kurumlarının konut ihtiyacı bir pl â
na bağlanır ve bu konutların yapımı için, her yıl
Millî Eğitim Bakanlığı Bütçesine gerekli ödenek
konur.
DÖRDÜNCÜ KISIM
OKUL BİNALARI VE TESİSLERİ
I. Okul yapıları
Madde 51— Her derece ve türdeki eğitim kurumlarına
ait bina ve tesisler çevrenin ihtiyaçlarına ve
uygulanacak programların özelliklerine göre Millî
Eğitim Bakanlığınca pl â nlanır ve yaptırılır.
Bu maksatla her yıl Millî Eğitim Bakanlığı
bütçesine gerekli ödenek konur.
Arsa temini ile okul, bina ve tesislerin yapım ve
donatımında, Devletin azami imk â nlarının
kullanılması yanında vatandaşların her türlü
yardımlarından da yararlanılır ve yardımlar teşvik
edilir ve değerlendirilir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
EĞİTİM ARAÇ VE GEREÇLERİ
I. Kapsam
Madde 52— Eğitim araç ve gereçleri, eğitim
kurumlarında kullanılacak ders kitapları ile
öğretmen ve öğrencilere kaynak ve yardımcı olacak
basılı eğitim malzemesini, Millî Eğitimin genel
amaçlarının gerçekleşmesine yararlı olacak diğer
eserleri ve eğitim araç ve gereçlerini kapsar.
II. Görev
Madde 53— Millî Eğitim Bakanlığı, kendisine bağlı
eğitim kurumlarının eğitim araç ve gereçlerini,
gelişen eğitim teknolojisine ve program ve
metotlara uygun olarak sağlamak, geliştirmek,
yenileştirmek, standartlaştırmak, kullanılma
süresini ve telif haklarını ve ders kitabı
fiyatlarını tespit etmek, paralı veya parasız
olarak ilgililerin yararlanmasına sunmakla
görevlidir.
III. Görevin yerine getirilmesi
Madde 54— Millî Eğitim Bakanlığı eğitim araç ve
gereçlerini,
1. Hazırlamak, imal etmek ve satın almak;
2. Kişilere veya kuracağı komisyonlara veya
yarışmalar düzenleyerek hazırlatmak;
3. Özel kesimce hazırlananlar veya imal edilenler
arasında seçmek veya tavsiye etmek suretiyle 53'
üncü maddede belirtilen görevleri yerine getirir.
IV. Okullarda okutulacak kitapların tespiti ve
ücret ödenmesi
(Değ.:16/06/198-2842 K/15 md.)
Madde 55-İlk ve ortaöğretim kurumlarında
okutulacak kitaplar Millî Eğitim Bakanlığınca
tespit edilir. Millî Eğitim Bakanlığı tarafından
belirlenmeyen hiçbir kitap ve eğitim aracı
okullarda kullanılamaz.
Resmî kurum ve kuruluşların dışındaki kişi veya
kuruluşlarca hazırlanan kitap ve eğitim
araçlarından, Millî Eğitim Bakanlığınca tavsiye
edilmeyenler öğrencilere aldırılamaz.
Millî Eğitim Bakanlığınca hazırlanacak veya
hazırlatılacak kitap, eğitim araç ve gereçlerinin
hazırlama, inceleme ve seçme işleri veya
redaksiyonu ile görevlendirilecek kimselere ve
teşkil edilecek jürilerin memur olmayan üyelerine
ücret ödenir ve yarışmalarda derece alanlara ödül
verilir.
Tavsiye edilmek üzere Millî Eğitim Bakanlığına
gönderilen kitap ve eğitim araçları için
gönderenden inceleme ücreti alınır.
Millî Eğitim Bakanlığınca kişi ve kuruluşlara
incelettirilen kitap ve eğitim araçları için
inceleme ücreti ödenir.
Kitap, eğitim araç ve gereçlerinin kabulü, süresi,
telif hakkı ve ücretlerle ilgili esaslar; hangi
kitap ve eğitim araçlarından ne miktar inceleme
ücreti alınacağı; kitapların ve eğitim araçlarının
incelenme işlemleri ile Millî Eğitim Bakanlığınca
incelettirilecek kitaplar ve eğitim araçları için
ödenecek ücret miktarı, yönetmelikle tespit
edilir.
ALTINCI BÖLÜM
EĞİTİM VE ÖĞRETİM ALANINDAKİ GÖREV VE SORUMLULUK
I. Yürütme, gözetim ve denetim
Madde 56— Eğitim ve öğretim hizmetinin, bu kanun
hükümlerine göre Devlet adına yürütülmesinde,
gözetim ve denetiminden Millî Eğitim Bakanlığı
sorumludur.
II. Yasaklık
Madde 57— Askerî maksatlarla açılacak okullar
hariç, bu kanun hükümlerine aykırı hiç bir eğitim
faaliyetinde bulunulmaz.
III. Okul açma yetkisi
(Değ.:16/06/198-2842 K/16 md.)
Madde 58-Türkiye'de ilkokul, ortaokul, lise veya
dengi okullar, Millî Eğitim Bakanlığının izni
olmaksızın açılamaz.
Millî Eğitim Bakanlığı veya diğer bir bakanlık
tarafından açılmış veya açılacak okullar (Askerî
liseler dahil) ile özel okulların derecelerinin
tayini, Millî Eğitim Bakanlığına aittir.
Askerî eğitim kurumlarının dereceleri, millî
Savunma Bakanlığı ile birlikte tespit edilir.
Diğer bakanlıklara bağlı lise ve dengi okulların
program ve yönetmelikleri, ilgili bakanlıkla Millî
Eğitim Bakanlığı tarafından birlikte yapılır ve
Millî Eğitim Bakanlığınca onanır.
Diğer bakanlıklara bağlı okullar, Millî Eğitim
Bakanlığının gözetim ve denetimine t â bidir.
Gözetim ve denetim sonunda uygun eğitim ortamı ve
niteliği taşımayan kurumların denkliği usulüne
uygun şekilde Millî Eğitim Bakanlığınca iptal
edilir. Buna ait esaslar Bakanlar Kurulunca
çıkarılan bir yönetmelikle düzenlenir.
IV. Yurt dışı eğitim
Madde 59— Türk vatandaşlarının yurt dışında
eğitim, öğrenim ve ihtisas görmeleri ile ilgili
Devlet hizmetlerinin düzenlenmesinde (askerî
öğrenciler hariç), Millî Eğitim Bakanlığı
sorumludur.
YEDİNCİ KISIM
SON HÜKÜMLER
I. Kenar başlıkları
Madde 60- Bu kanunun madde kenar başlıkları,
sadece ilgili oldukları maddelerin konusunu ve
maddeler arasındaki sıralama ve bağlantıyı
göstermekte olup kanun metnine dahil değildir.
II. Kaldırılan hükümler
Madde 61- 1340 tarih ve 439 sayılı Orta Tedrisat
Muallimleri Kanununun 3 üncü maddesi, 22.03.1926
tarih ve 789 sayılı Maarif Teşkilatına Dair
Kanunun 3 ve 4 üncü maddeleri (sonradan tamamı
yürürlükten kalkmıştır.), 06.06.1949 tarih ve 5429
sayılı Millî Eğitim Bakanlığına Bağlı Okullarda
Okutulacak Ders Kitaplarının Seçilmesi, Basılması
ve Dağıtılması Hakkında Kanun, 05.01.1961 tarih ve
222 sayılı İlköğretim ve Eğitim Kanununun 69 uncu
maddesi ve diğer kanunların bu kanuna aykırı
hükümleri, bu kanunun yayımı tarihinde yürürlükten
kalkar.
III. Yönetmelikler
Madde 62- Bu kanunda sözü geçen yönetmelikler,
kanunla belirtilen genel amaç ve temel ilkelere
uygun olarak Millî Eğitim Bakanlığı'nca kanunun
yürürlüğe girmesinden itibaren en geç 1 yıl
içerisinde çıkarılır.
Ek Madde 1-(Ek: 16/06/1983-2842 k/17 md.) Kanunda
geçen “temel eğitim” terimi “ilköğretim” olarak
değiştirilmiştir.
IV. Yürürlük
Madde 63— Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe
girer.
V. Yürütme
Madde 64— Bu Kanunu Bakanlar Kurulu yürütür.
(*) 18.08.1997/23084 RG'de yayımlanan ve 4306
sayılı Kanunla değişik şekli.
|
|